علائم اختلالات تیروئید در کودکان

اختلالات تیروئید در کودکان می‌تواند در دو دسته اصلی قرار گیرد: کم‌کاری تیروئید (Hypothyroidism) و پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism). هر یک از این اختلالات علائم خاص خود را دارد. تشخیص اختلالات تیروئید از طریق ترکیبی از آزمایش‌های خون، معاینه فیزیکی و سابقه بالینی انجام می‌شود.

1. کم‌کاری تیروئید در کودکان (Hypothyroidism)

• کم‌کاری تیروئید مادرزادی:
  • عدم رشد کافی فیزیکی یا ذهنی.
  • یرقان طولانی‌مدت (زردی).
  • کاهش اشتها و مشکلات تغذیه‌ای.
  • صدای گریه بم.
  • خواب‌آلودگی بیش‌ازحد.
  • یبوست.
  • بزرگ شدن زبان (Macroglossia).
  • ورم در دست‌ها یا پاها (Myxedema).
• کم‌کاری تیروئید اکتسابی:
  • کندی در رشد قدی.
  • افزایش وزن بدون افزایش اشتها.
  • خستگی و کاهش انرژی.
  • پوست خشک و سرد.
  • ریزش مو یا نازک شدن مو.
  • یبوست مزمن.
  • مشکلات تمرکز و کاهش عملکرد تحصیلی.
  • تاخیر در بلوغ یا اختلالات قاعدگی در دختران.
  • صورت پف‌کرده و صدای خشن.

2. پرکاری تیروئید در کودکان (Hyperthyroidism)

• افزایش تعریق.
• تحریک‌پذیری و اضطراب.
• کاهش وزن با وجود افزایش اشتها.
• افزایش ضربان قلب (تاکی‌کاردی).
• لرزش (Tremors).
• اختلال در خواب.
• خستگی.
• مشکلات توجه و تمرکز.
• بیرون‌زدگی چشم‌ها (Exophthalmos) در بیماری گریوز.
• رشد سریع و قد بلند غیرطبیعی در مراحل اولیه.

آزمایش‌های مربوط به اختلالات تیروئید در کودکان

تشخیص اختلالات تیروئید از طریق ترکیبی از آزمایش‌های خون، معاینه فیزیکی و سابقه بالینی انجام می‌شود.

آزمایش‌های رایج:

1. TSH (Thyroid Stimulating Hormone):
   • اولین آزمایش غربالگری برای کم‌کاری یا پرکاری تیروئید.
   • افزایش TSH نشان‌دهنده کم‌کاری تیروئید.
   • کاهش TSH نشان‌دهنده پرکاری تیروئید.
2. Free T4 (Thyroxine):
   • سطح هورمون تیروکسین آزاد.
   • کاهش Free T4 در کم‌کاری تیروئید.
   • افزایش Free T4 در پرکاری تیروئید.
3. Free T3 (Triiodothyronine):
   • معمولاً برای ارزیابی پرکاری تیروئید استفاده می‌شود.
4. Anti-TPO (Thyroid Peroxidase Antibodies):
   • برای تشخیص تیروئیدیت هاشیموتو (نوعی کم‌کاری تیروئید خودایمنی).
5. TRAb (Thyrotropin Receptor Antibodies):
   • برای تشخیص بیماری گریوز (پرکاری تیروئید خودایمنی).
6. TgAb (Thyroglobulin Antibodies):
   • نشانگر تیروئیدیت هاشیموتو یا سایر بیماری‌های تیروئید.
7. آزمایش نوزادی (Neonatal Screening):
   • غربالگری کم‌کاری تیروئید مادرزادی در نوزادان بلافاصله پس از تولد انجام می‌شود.
8. اولتراسونوگرافی تیروئید:
   • برای بررسی اندازه، شکل و وجود ندول‌ها یا التهاب در تیروئید.
9. اسکن رادیواکتیو تیروئید (Thyroid Uptake and Scan):
   • در موارد پرکاری تیروئید یا برای بررسی گره‌های مشکوک انجام می‌شود.

زمان مناسب برای چکاپ رشد کودک

چکاپ رشد کودک باید طبق برنامه زیر انجام شود:

1. دوره نوزادی:

• بلافاصله پس از تولد برای بررسی کم‌کاری تیروئید مادرزادی (غربالگری نوزادی).

2. سال اول زندگی:

• در ماه‌های 1، 2، 4، 6، 9 و 12 برای ارزیابی رشد قد، وزن، دور سر و علائم کم‌کاری تیروئید.

3. سنین پیش‌دبستانی (1-5 سال):

• هر 6 تا 12 ماه یکبار.
• ارزیابی رشد قدی و وزنی، و بررسی تاخیرات رشدی.

4. سنین مدرسه (6-12 سال):

• سالی یکبار چکاپ قد، وزن و بلوغ.
• در صورت کاهش رشد یا کاهش عملکرد تحصیلی، آزمایش تیروئید توصیه می‌شود.

5. سنین بلوغ (12-18 سال):

• هر 6 تا 12 ماه یکبار.
• بررسی علائم بلوغ زودرس یا تاخیر در بلوغ، اختلالات قاعدگی در دختران، یا هرگونه تغییر رفتاری غیرعادی.

چه زمانی باید فوراً آزمایش تیروئید انجام شود؟

• کاهش ناگهانی رشد یا قد.
• افزایش ناگهانی وزن بدون دلیل.
• خستگی مزمن و کاهش انرژی.
• بی‌قراری یا اضطراب غیرمعمول.
• اختلالات خواب یا لرزش.
• تأخیر در بلوغ یا قاعدگی نامنظم.
• یبوست شدید و طولانی.
• کاهش عملکرد تحصیلی بدون علت مشخص.

اگر هر یک از این علائم مشاهده شد، آزمایش تیروئید به‌سرعت توصیه می‌شود.